قانون اساسی دیتائیست (Dataist Constitution)
قانون اساسی برای پروژه دیتائیست (نسخه ۰.۱)
- نسخه:
۰.۱
۱. مقدمه
پروژه دیتائیست، انجمنی از افراد است که برای ایجاد یک سیستم‌عامل آزاد، با یکدیگر هم‌داستان شده‌اند.
این سند، ساختار سازمانی برای تصمیم‌گیری‌های رسمی در پروژه را توصیف می‌کند. این سند اهداف پروژه یا نحوه دستیابی به آن‌ها را شرح نمی‌دهد و حاوی هیچ‌گونه خط‌مشی، مگر موارد مرتبط با فرآیند تصمیم‌گیری، نیست.
۲. نهادها و اشخاص تصمیم‌گیرنده
هر تصمیم در پروژه توسط یک یا چند مورد از نهادها یا اشخاص زیر اتخاذ می‌شود:
توسعه‌دهندگان، از طریق قطعنامه عمومی (General Resolution) یا انتخابات؛
مدیر پروژه؛
کمیته فنی و/یا رئیس آن؛
توسعه‌دهنده مستقل که بر روی یک وظیفه خاص کار می‌کند؛
نمایندگان تعیین‌شده توسط مدیر پروژه برای وظایف خاص؛
دبیر پروژه.
بیشتر ادامه این سند به تبیین اختیارات این نهادها، ترکیب و نحوه انتصاب آن‌ها و رویه‌های تصمیم‌گیری‌شان اختصاص دارد. اختیارات یک شخص یا نهاد ممکن است مشمول بازبینی و/یا محدودیت توسط دیگران باشد؛ در این صورت، در بخش مربوط به آن نهاد یا شخص، به این موضوع تصریح شده است. در فهرست بالا، شخص یا نهاد معمولاً پیش از کسانی ذکر شده است که می‌تواند تصمیماتشان را نقض کند یا در انتصابشان (کمک) کند؛ اما نه به این معنی که هر فرد فهرست‌شده در ابتدا، می‌تواند تصمیمات همه افراد فهرست‌شده در انتها را نقض کند.
۲.۱. قواعد کلی
هیچ‌چیز در این قانون اساسی، الزامی برای کار کردن در پروژه برای هیچ‌کس ایجاد نمی‌کند. کسی که نمی‌خواهد وظیفه‌ای را که به او محول یا ارجاع شده انجام دهد، ملزم به انجام آن نیست. با این حال، آن‌ها نباید فعالانه علیه این قواعد و تصمیماتی که به‌درستی طبق آن‌ها اتخاذ شده است، فعالیت کنند.
یک فرد می‌تواند چندین سمت داشته باشد، مگر آنکه «مدیر پروژه»، «دبیر پروژه» و «رئیس کمیته فنی» باید اشخاصی متمایز باشند و مدیر پروژه نمی‌تواند خود را به عنوان نماینده خود منصوب کند.
یک فرد می‌تواند در هر زمان با اعلام عمومی، پروژه را ترک کرده یا از یک سمت خاص استعفا دهد.
۳. توسعه‌دهندگان مستقل
۳.۱. اختیارات
یک توسعه‌دهنده مستقل می‌تواند:
هرگونه تصمیم فنی یا غیرفنی در رابطه با کار خود اتخاذ کند؛
پیش‌نویس قطعنامه‌های عمومی را پیشنهاد یا حمایت کند؛
خود را به عنوان کاندیدای مدیر پروژه در انتخابات معرفی کند؛
در قطعنامه‌های عمومی و انتخابات رهبری رأی دهد.
۳.۲. ترکیب و انتصاب
توسعه‌دهندگان داوطلبانی هستند که موافقت کرده‌اند تا مادامی که در پروژه مشارکت دارند، اهداف آن را پیش ببرند و بسته‌های نرم‌افزاری (Package) را برای پروژه نگهداری کنند یا کارهای دیگری انجام دهند که مورد تأیید نماینده(گان) مدیر پروژه باشد.
نماینده(گان) مدیر پروژه می‌توانند انتخاب کنند که توسعه‌دهندگان جدید را نپذیرند یا توسعه‌دهندگان فعلی را اخراج کنند. اگر توسعه‌دهندگان احساس کنند که نمایندگان از اختیارات خود سوءاستفاده می‌کنند، طبیعتاً می‌توانند از طریق قطعنامه عمومی، آن تصمیم را نقض کنند (به بند ۴.۱(۳) و ۴.۲ مراجعه کنید).
۳.۳. رویه
توسعه‌دهندگان می‌توانند این تصمیمات را به نحوی که مناسب می‌دانند، اتخاذ کنند.
۴. توسعه‌دهندگان از طریق قطعنامه عمومی یا انتخابات
۴.۱. اختیارات
توسعه‌دهندگان با هم می‌توانند:
مدیر پروژه را منصوب یا عزل کنند.
این قانون اساسی را با اکثریت ۳ به ۱ (سه‌چهارم) اصلاح کنند.
هر تصمیمی که در حیطه اختیارات مدیر پروژه یا یکی از نمایندگان اوست، اتخاذ کرده یا نقض کنند.
هر تصمیمی که در حیطه اختیارات کمیته فنی است را با اکثریت ۲ به ۱ (دوسوم) اتخاذ کرده یا نقض کنند.
- اسناد و بیانیه‌های خط‌مشی غیرفنی صادر، جایگزین یا لغو کنند.
این موارد شامل اسنادی است که اهداف پروژه، رابطه آن با سایر نهادهای نرم‌افزار آزاد و خط‌مشی‌های غیرفنی (مانند شرایط پروانه نرم‌افزار آزاد که نرم‌افزار دیتائیست باید واجد آن‌ها باشد) را توصیف می‌کنند.
این موارد همچنین می‌تواند شامل بیانیه‌های موضع‌گیری درباره مسائل روز باشد.
«سند بنیادین» (Foundation Document)، سند یا بیانیه‌ای است که برای مأموریت و اهداف پروژه حیاتی تلقی می‌شود.
اسناد بنیادین عبارتند از آثاری با عنوان «قرارداد اجتماعی دیتائیست» (Dataist Social Contract) و «دستورالعمل‌های نرم‌افزار آزاد دیتائیست» (Dataist Free Software Guidelines).
برای جایگزینی یک سند بنیادین، اکثریت ۳ به ۱ (سه‌چهارم) لازم است. اسناد بنیادین جدید با اصلاح فهرست اسناد بنیادین در این قانون اساسی صادر شده و موارد موجود با همان روش لغو می‌شوند.
درباره دارایی‌های امانی مرتبط با اهداف دیتائیست تصمیم‌گیری کنند.
در صورت اختلاف میان مدیر پروژه و دبیرِ مستقر، دبیر جدیدی منصوب کنند.
۴.۲. رویه
توسعه‌دهندگان از «رویه استاندارد قطعنامه‌ها» (که در زیر آمده) پیروی می‌کنند. یک قطعنامه یا گزینه انتخاباتی در صورتی معرفی می‌شود که توسط هر یک از توسعه‌دهندگان پیشنهاد و حداقل توسط K توسعه‌دهنده دیگر حمایت شود، یا توسط «مدیر پروژه» یا «کمیته فنی» پیشنهاد گردد.
- به تعویق انداختن تصمیم مدیر پروژه یا نماینده او:
اگر مدیر پروژه، نماینده او یا کمیته فنی تصمیمی اتخاذ کرده باشد، توسعه‌دهندگان می‌توانند با تصویب یک قطعنامه، آن تصمیم را نقض کنند؛ به بند ۴.۱(۳) مراجعه کنید.
اگر چنین قطعنامه‌ای توسط حداقل 2K توسعه‌دهنده حمایت شود یا توسط کمیته فنی پیشنهاد گردد، آن قطعنامه فوراً تصمیم را به حالت تعلیق درمی‌آورد (مشروط بر اینکه خودِ قطعنامه چنین چیزی را بیان کرده باشد).
اگر تصمیم اصلی برای تغییر دوره بحث یا دوره رأی‌گیری بوده باشد، یا قطعنامه برای نقض تصمیم کمیته فنی باشد، تنها حمایت K توسعه‌دهنده برای به تعویق انداختن فوری آن تصمیم کافی است.
اگر تصمیم به حالت تعلیق درآید، یک رأی‌گیری فوری برای تعیین این امر انجام می‌شود که آیا تصمیم تا زمان رأی‌گیری کامل معتبر بماند یا اجرای آن تا آن زمان به تعویق بیفتد. برای این رأی‌گیریِ رویه‌ای، حد نصاب (Quorum) وجود ندارد.
اگر مدیر پروژه (یا نماینده) تصمیم اصلی را پس بگیرد، رأی‌گیری بی‌موضوع شده و دیگر انجام نمی‌شود.
رأی‌گیری‌ها توسط «دبیر پروژه» انجام می‌شود. آراء، شمارش‌ها و نتایج در طول دوره رأی‌گیری فاش نمی‌شوند؛ پس از رأی‌گیری، دبیر پروژه تمامی آراء ثبت‌شده را با جزئیات کافی فهرست می‌کند تا هر کسی بتواند نتیجه انتخابات را از طریق آراء ثبت‌شده تأیید کند. هویت توسعه‌دهنده‌ای که رأی خاصی داده است عمومی نمی‌شود، اما به توسعه‌دهندگان این امکان داده می‌شود که تأیید کنند رأی‌شان در شمارش لحاظ شده است. دوره رأی‌گیری ۲ هفته است، اما مدیر پروژه می‌تواند آن را تا ۱ هفته تغییر دهد.
مدیر پروژه دارای «رأی تعیین‌کننده» (Casting vote) است. حد نصاب 3Q است. گزینه پیش‌فرض، «هیچ‌کدام از موارد فوق» (None of the above) است.
پیشنهادها، حمایت‌ها، گزینه‌های انتخاباتی، فراخوان‌ها برای رأی‌گیری و سایر اقدامات رسمی از طریق اعلام در یک فهرست پستی الکترونیکیِ عمومی که توسط نماینده(گان) مدیر پروژه تعیین شده، صورت می‌گیرد؛ هر توسعه‌دهنده‌ای می‌تواند در آنجا مطلب ارسال کند.
آراء به روشی که برای دبیر مناسب باشد، از طریق ایمیل ثبت می‌شوند. دبیر برای هر رأی‌گیری تعیین می‌کند که آیا رأی‌دهندگان می‌توانند آراء خود را تغییر دهند یا خیر.
Q برابر با نصفِ جذرِ تعداد توسعه‌دهندگان فعلی است. K برابر با Q یا ۵، هر کدام که کوچکتر باشد، است. Q و K لزوماً عدد صحیح نیستند و گرد نمی‌شوند.
۵. مدیر پروژه
۵.۱. اختیارات
مدیر پروژه می‌تواند:
- نمایندگانی منصوب کند یا تصمیمات را به کمیته فنی محول نماید.
مدیر می‌تواند حوزه‌ای از مسئولیت‌های جاری یا تصمیم خاصی را تعریف کرده و آن را به توسعه‌دهنده دیگری یا به کمیته فنی واگذار کند.
پس از آنکه تصمیم خاصی محول و اتخاذ شد، مدیر پروژه نمی‌تواند آن محول‌سازی را پس بگیرد؛ با این حال، می‌تواند محول‌سازیِ جاریِ یک حوزه خاص از مسئولیت را پس بگیرد.
- به سایر توسعه‌دهندگان اختیاراتی تفویض کند.
مدیر پروژه می‌تواند در صورت درخواست یا موارد دیگر، بیانیه‌هایی در حمایت از دیدگاه‌ها یا سایر اعضای پروژه صادر کند؛ این بیانیه‌ها تنها در صورتی اعتبار دارند که مدیر برای اتخاذ آن تصمیمِ خاص، مجاز بوده باشد.
- هر تصمیمی که نیاز به اقدام فوری دارد، اتخاذ کند.
این بند شامل تصمیماتی که تنها به دلیل عدم اقدامِ مربوطه به تدریج فوری شده‌اند نمی‌شود، مگر اینکه مهلت زمانی مشخصی وجود داشته باشد.
هر تصمیمی که هیچ‌کس دیگری مسئولیت آن را بر عهده ندارد، اتخاذ کند.
قطعنامه‌های عمومی و گزینه‌های انتخاباتی برای آن‌ها پیشنهاد دهد. هنگامی که توسط مدیر پروژه پیشنهاد می‌شود، نیازی به حمایت‌کننده برای قطعنامه یا گزینه انتخاباتی نیست؛ به بند ۴.۲.۱ مراجعه کنید.
به همراه کمیته فنی، اعضای جدیدی برای کمیته منصوب کند (به بند ۶.۲ مراجعه کنید).
- هنگام رأی‌گیری توسعه‌دهندگان، از «رأی تعیین‌کننده» استفاده کند.
مدیر پروژه در چنین رأی‌گیری‌هایی یک رأی عادی نیز دارد.
دوره بحث برای رأی‌گیری توسعه‌دهندگان را تغییر دهد (طبق آنچه در بالا آمد).
- بحث‌های میان توسعه‌دهندگان را هدایت کند.
مدیر پروژه باید سعی کند در بحث‌های میان توسعه‌دهندگان به شیوه‌ای مفید مشارکت کند که بحث را به سمت مسائل کلیدیِ مطرح سوق دهد. مدیر پروژه نباید از جایگاه رهبری برای ترویج دیدگاه‌های شخصی خود استفاده کند.
با مشورت توسعه‌دهندگان، در مورد دارایی‌های امانی مرتبط با دیتائیست تصمیم‌گیری کند (به بخش ۹ مراجعه کنید). چنین تصمیماتی توسط مدیر پروژه یا نماینده(گان) او به اعضا اعلام می‌شود. هزینه‌های عمده باید پیش از توزیع وجوه، در فهرست پستی پیشنهاد و مورد بحث قرار گیرند.
سازمان‌هایی را به فهرست «سازمان‌های مورد اعتماد» (بند ۹.۳) اضافه یا حذف کند که برای پذیرش و نگهداری دارایی‌های دیتائیست مجاز هستند. ارزیابی و بحث‌های منتهی به چنین تصمیمی در فهرست پستی الکترونیکیِ تعیین‌شده توسط مدیر پروژه یا نماینده او صورت می‌گیرد که هر توسعه‌دهنده‌ای می‌تواند در آن مطلب بگذارد. قبل از اضافه شدن یک سازمان به فهرست، حداقل دوره بحث دو هفته‌ای وجود دارد.
۵.۲. انتصاب
مدیر پروژه توسط توسعه‌دهندگان انتخاب می‌شود.
انتخابات شش هفته قبل از خالی شدن پست رهبری، یا (اگر خیلی دیر شده باشد) بلافاصله آغاز می‌شود.
در هفته اول، هر توسعه‌دهنده‌ای می‌تواند خود را به عنوان کاندیدای مدیر پروژه معرفی کند و برنامه‌های خود برای دوره تصدی‌اش را خلاصه نماید.
تا سه هفته پس از آن، دیگر کاندیدایی معرفی نمی‌شود؛ کاندیداها باید از این زمان برای تبلیغات و بحث استفاده کنند. اگر در پایان دوره نامزدی هیچ کاندیدایی وجود نداشته باشد، دوره نامزدی برای یک هفته دیگر تمدید می‌شود و در صورت لزوم این تکرار ادامه می‌ابد.
دو هفته بعدی دوره رأی‌گیری است که طی آن توسعه‌دهندگان می‌توانند آراء خود را ثبت کنند.
گزینه‌های روی برگه رأی، کاندیداهایی هستند که خود را معرفی کرده و هنوز انصراف نداده‌اند، به علاوه «هیچ‌کدام از موارد فوق». اگر «هیچ‌کدام از موارد فوق» برنده شود، فرآیند انتخابات در صورت لزوم بارها تکرار می‌شود.
تصمیم با استفاده از روش مشخص‌شده در بند A.5 از «رویه استاندارد قطعنامه‌ها» اتخاذ خواهد شد. حد نصاب همانند قطعنامه عمومی (۴.۲) است و گزینه پیش‌فرض «هیچ‌کدام از موارد فوق» می‌باشد.
مدیر پروژه به مدت یک سال از زمان انتخابش خدمت می‌کند.
۵.۳. رویه
مدیر پروژه باید تلاش کند تصمیماتی اتخاذ کند که با اجماع نظرات توسعه‌دهندگان سازگار باشد. در صورت عملی بودن، مدیر پروژه باید به‌طور غیررسمی نظر توسعه‌دهندگان را جویا شود. مدیر پروژه باید هنگام اتخاذ تصمیمات در مقام رهبری، از تأکید بیش از حد بر دیدگاه شخصی خود اجتناب کند.
۶. کمیته فنی
۶.۱. اختیارات
کمیته فنی می‌تواند:
- در مورد هر موضوع سیاست فنی تصمیم‌گیری کند.
این شامل محتوای راهنماهای سیاست فنی، مواد مرجع توسعه‌دهندگان، بسته‌های نمونه و رفتار ابزارهای غیرآزمایشی بسته‌سازی است. (با این حال در هر مورد، نگهدارنده معمول نرم‌افزار یا مستندات مربوطه در ابتدا تصمیم می‌گیرد؛ به بند ۶.۳(۵) مراجعه کنید).
- در مورد هر موضوع فنی که در آن حیطه اختیارات توسعه‌دهندگان همپوشانی دارد، تصمیم‌گیری کند.
در مواردی که توسعه‌دهندگان نیاز به اجرای سیاست‌ها یا مواضع فنی سازگار دارند (مثلاً اگر در مورد اولویت‌بندی بسته‌های متناقض اختلاف نظر دارند، یا در مورد مالکیت نام یک دستور، یا در مورد اینکه کدام بسته مسئول یک باگ است که هر دو نگهدارنده بر باگ بودن آن توافق دارند، یا اینکه چه کسی باید نگهدارنده یک بسته باشد)، کمیته فنی می‌تواند در این مورد تصمیم‌گیری کند.
- در صورت درخواست، تصمیم‌گیری کند.
هر شخص یا نهادی می‌تواند تصمیم خود را به کمیته فنی محول کند یا از آن مشاوره بخواهد.
- یک توسعه‌دهنده را نقض (Overrule) کند (نیازمند اکثریت ۳ به ۱).
کمیته فنی می‌تواند از یک توسعه‌دهنده بخواهد که یک مسیر فنی خاص را در پیش بگیرد، حتی اگر توسعه‌دهنده نخواهد؛ این امر نیازمند اکثریت ۳ به ۱ است. برای مثال، کمیته می‌تواند تشخیص دهد که شکایت ارائه‌شده توسط گزارش‌دهنده یک باگ موجه است و راه‌حل پیشنهادی گزارش‌دهنده باید اجرا شود.
- ارائه مشاوره کند.
کمیته فنی می‌تواند اطلاعیه‌های رسمی درباره دیدگاه‌های خود در مورد هر موضوعی صادر کند. البته اعضای حقیقی می‌توانند بیانیه‌های غیررسمی درباره دیدگاه‌های خود و دیدگاه‌های احتمالی کمیته بیان کنند.
به همراه مدیر پروژه، اعضای جدید برای خود منصوب کرده یا اعضای فعلی را برکنار کند (به بند ۶.۲ مراجعه کنید).
- رئیس کمیته فنی را منصوب کند.
رئیس توسط کمیته از میان اعضای آن انتخاب می‌شود. تمامی اعضای کمیته به‌طور خودکار نامزد می‌شوند؛ رأی‌گیری کمیته از یک هفته قبل از خالی شدن پست (یا بلافاصله اگر خیلی دیر شده باشد) آغاز می‌شود. اعضا می‌توانند با تایید عمومی به هر یک از اعضای همکار کمیته، از جمله خودشان رأی دهند؛ هیچ گزینه پیش‌فرضی وجود ندارد. رأی‌گیری زمانی به پایان می‌رسد که همه اعضا رأی داده باشند یا دوره رأی‌گیری پایان یافته باشد. نتیجه با استفاده از روش مشخص‌شده در بند A.5 از رویه استاندارد قطعنامه‌ها تعیین می‌شود. رأی تعیین‌کننده وجود ندارد. اگر چندین گزینه بدون شکست در مجموعه شوارتز (Schwartz set) در پایان بند A.5.8 وجود داشته باشد، برنده به‌طور تصادفی از میان آن گزینه‌ها از طریق سازوکاری که توسط دبیر پروژه انتخاب می‌شود، تعیین خواهد شد.
- رئیس می‌تواند به همراه دبیر، جایگزین مدیر شود.
همانطور که در بند ۷.۱(۲) جزئیات آمده است، در صورت عدم وجود مدیر پروژه، رئیس کمیته فنی و دبیر پروژه می‌توانند با هم جایگزین مدیر باشند.
۶.۲. ترکیب (Composition)
کمیته فنی شامل حداکثر ۸ توسعه‌دهنده است و معمولاً باید حداقل ۴ عضو داشته باشد.
هنگامی که تعداد اعضا کمتر از ۸ نفر باشد، کمیته فنی می‌تواند عضو(های) جدید را به «مدیر پروژه» پیشنهاد دهد و مدیر می‌تواند (به صورت انفرادی) آن‌ها را منصوب کند یا نکند.
هنگامی که تعداد اعضا ۵ نفر یا کمتر باشد، کمیته فنی می‌تواند عضو(های) جدید منصوب کند تا تعداد اعضا به ۶ نفر برسد.
هنگامی که تعداد اعضا برای حداقل یک هفته ۵ نفر یا کمتر بوده باشد، مدیر پروژه می‌تواند عضو(های) جدید منصوب کند تا تعداد اعضا به ۶ نفر برسد؛ به فاصله حداقل یک هفته برای هر انتصاب.
یک توسعه‌دهنده اگر در ۱۲ ماه گذشته عضو کمیته فنی بوده باشد، واجد شرایط (باز)انتصاب در آن نیست.
اگر کمیته فنی و مدیر پروژه توافق کنند، می‌توانند یک عضو فعلی کمیته فنی را برکنار یا جایگزین کنند.
- محدودیت دوره تصدی:
در اول ژانویه هر سال، دوره تصدی هر عضو کمیته که بیش از ۴۲ ماه (۳.۵ سال) خدمت کرده و یکی از دو عضو ارشد باشد، در ۳۱ دسامبر همان سال به پایان می‌رسد.
عضوی از کمیته فنی ارشدتر از عضو دیگر تلقی می‌شود اگر زودتر منصوب شده باشد، یا در زمان یکسانی منصوب شده باشند اما مدت طولانی‌تری عضو پروژه دیتائیست بوده باشد. در صورتی که عضوی بیش از یک بار منصوب شده باشد، فقط آخرین انتصاب ملاک است.
۶.۳. رویه
- فرآیند قطعنامه: کمیته فنی از فرآیند زیر برای آماده‌سازی یک قطعنامه جهت رأی‌گیری استفاده می‌کند:
هر یک از اعضای کمیته می‌تواند قطعنامه‌ای پیشنهاد کند. این کار یک برگه رأی دو-گزینه‌ای اولیه ایجاد می‌کند که گزینه دیگر، گزینه پیش‌فرض «هیچ‌کدام از موارد فوق» است. پیشنهاددهنده قطعنامه، پیشنهاددهنده آن گزینه برگه رأی می‌شود.
هر عضو می‌تواند گزینه‌های اضافی پیشنهاد کند یا گزینه‌ای را که خودش پیشنهاد داده تغییر داده یا پس بگیرد.
اگر تمام گزینه‌های برگه رأی به جز گزینه پیش‌فرض پس گرفته شوند، فرآیند لغو می‌شود.
هر عضو می‌تواند درخواست رأی‌گیری درباره برگه رأی موجود را بدهد. این رأی‌گیری فوراً آغاز می‌شود، اما اگر هر عضو دیگری پیش از پایان رأی‌گیری اعتراض کند، رأی‌گیری لغو شده و اثری ندارد.
دو هفته پس از پیشنهاد اولیه، برگه رأی بسته شده و رأی‌گیری به‌طور خودکار آغاز می‌شود. این رأی‌گیری قابل لغو نیست.
اگر رأی‌گیری طبق بند ۶.۳.۱.۴ لغو شود، رأی‌گیری بند ۶.۳.۱.۵ با ۲۴ ساعت تأخیر آغاز می‌شود. در این ۲۴ ساعت، هیچ‌کس نمی‌تواند درخواست رأی‌گیری کند، اما اعضا می‌توانند طبق بند ۶.۳.۱.۲ تغییراتی در برگه رأی اعمال کنند.
جزئیات رأی‌گیری: آراء توسط مکانیسم شمارش آراء در بند A.5 تعیین می‌شوند. دوره رأی‌گیری یک هفته است یا تا زمانی که نتیجه قطعی شود (به شرطی که کسی رأی خود را تغییر ندهد)، هر کدام کوتاه‌تر باشد. اعضا می‌توانند تا پایان دوره، رأی خود را تغییر دهند. حد نصاب ۲ نفر است. رئیس دارای «رأی تعیین‌کننده» است. گزینه پیش‌فرض «هیچ‌کدام از موارد فوق» است.
وقتی کمیته فنی برای نقض تصمیم توسعه‌دهنده‌ای رأی می‌دهد که خودِ آن توسعه‌دهنده عضو کمیته است، آن عضو حق رأی ندارد (مگر اینکه رئیس باشد که در این صورت فقط از رأی تعیین‌کننده خود می‌تواند استفاده کند).
بحث عمومی: بحث‌ها، پیش‌نویس قطعنامه‌ها و آراء اعضا در فهرست پستی عمومی کمیته فنی منتشر می‌شود. کمیته دبیر جداگانه‌ای ندارد.
محرمانگی انتصابات: کمیته می‌تواند بحث‌های محرمانه درباره انتصابات را از طریق ایمیل خصوصی انجام دهد، اما رأی‌گیری‌ها برای انتصابات باید عمومی باشند.
عدم کار طراحی جزئیات: کمیته فنی درگیر طراحی پیشنهادها و سیاست‌های جدید نمی‌شود. این کار باید توسط افراد به‌صورت خصوصی یا گروهی انجام شده و در فروم‌های فنی معمولی مورد بحث قرار گیرد.
کمیته فنی خود را به انتخاب یا اتخاذ مصالحه بین راه‌حل‌هایی محدود می‌کند که قبلاً در جای دیگری پیشنهاد و به‌طور کامل مورد بحث قرار گرفته‌اند.
تصمیمات کمیته فنی به عنوان «آخرین راهکار» اتخاذ می‌شود و تا زمانی که تلاش برای دستیابی به اجماع شکست نخورده باشد، مداخله نمی‌کند (مگر اینکه از طرف مسئول مربوطه از او خواسته شود).
۷. دبیر پروژه (Project Secretary)
۷.۱. اختیارات
دبیر: * مسئولیت اخذ آراء میان توسعه‌دهندگان و تعیین تعداد و هویت آن‌ها را در صورت نیاز قانون اساسی بر عهده دارد. * می‌تواند به همراه رئیس کمیته فنی، جایگزین مدیر پروژه باشد. * در صورت عدم وجود مدیر پروژه، رئیس کمیته فنی و دبیر پروژه می‌توانند با توافق مشترک، در صورت ضرورت، تصمیم‌گیری کنند. * اختلافات در تفسیر قانون اساسی را داوری می‌کند. * می‌تواند بخشی یا تمام اختیارات خود را به فرد دیگری تفویض کند.
۷.۲. انتصاب
دبیر پروژه توسط مدیر پروژه و دبیر فعلی منصوب می‌شود. اگر نتوانند بر سر انتصاب جدید توافق کنند، باید از توسعه‌دهندگان از طریق قطعنامه عمومی بخواهند که دبیر را انتخاب کنند. اگر دبیر وجود نداشته باشد یا در دسترس نباشد، رئیس کمیته فنی به عنوان «دبیر موقت» عمل می‌کند. دوره تصدی دبیر پروژه ۱ سال است.
۷.۳. رویه
دبیر پروژه باید تصمیماتی عادلانه، معقول و ترجیحاً منطبق با اجماع توسعه‌دهندگان اتخاذ کند.
۸. نمایندگان مدیر پروژه
۸.۱. اختیارات
(متن این بخش در مستندات اصلی در حال تکمیل است)
۸.۲. انتصاب
نمایندگان توسط «مدیر پروژه» منصوب می‌شوند و می‌توانند به صلاحدید مدیر جایگزین شوند. مدیر پروژه نمی‌تواند موقعیت یک نماینده را مشروط به تصمیمات خاصی از سوی او کند، و همچنین نمی‌تواند تصمیم اتخاذ شده توسط یک نماینده را نقض کند.
۸.۳. رویه
نمایندگان می‌توانند تصمیمات را آن‌گونه که صلاح می‌دانند اتخاذ کنند، اما باید سعی کنند تصمیمات فنی خوب اتخاذ کرده و/یا از نظرات اجماعی پیروی کنند.
۹. دارایی‌های امانی دیتائیست
در بیشتر حوزه‌های قضایی در سراسر جهان، پروژه دیتائیست در موقعیتی نیست که مستقیماً وجوه یا دارایی‌های دیگر را نگهداری کند. بنابراین، مالکیت دارایی‌ها باید طبق بند ۹.۲ توسط سازمان‌های متعدد انجام شود. از لحاظ تاریخی، شرکت آزاداندیش داده‌ساز تنها سازمانی است که مجاز به نگهداری دارایی‌ها و وجوه پروژه دیتائیست است. آزاداندیش داده‌ساز در ایران ایجاد شد تا وجوه را به‌صورت امانی نگهداری کند. شرکت آزاداندیش داده‌ساز و دیتائیست سازمان‌هایی مستقل هستند که اهداف مشترکی دارند. دیتائیست قدردان چارچوب پشتیبانی حقوقی ارائه‌شده توسط شرکت آزاداندیش داده‌ساز است.
۹.۱. رابطه با سازمان‌های وابسته
توسعه‌دهندگان دیتائیست صرفاً به واسطه اینکه توسعه‌دهنده دیتائیست هستند، به نماینده یا کارمند سازمان‌هایی که دارایی‌های دیتائیست را به صورت امانی نگهداری می‌کنند، یا کارمند یکدیگر یا مقامات پروژه دیتائیست محسوب نمی‌شوند. فردی که به عنوان توسعه‌دهنده عمل می‌کند، این کار را به عنوان یک شخص و به نام خود انجام می‌دهد.
۹.۲. اختیار
سازمانی که دارایی‌های دیتائیست را نگهداری می‌کند، هیچ اختیاری در تصمیمات فنی یا غیرفنی دیتائیست ندارد، مگر اینکه هیچ تصمیمی از سوی دیتائیست در مورد دارایی‌های تحت مالکیت آن سازمان، نباید آن سازمان را ملزم به اقدام خارج از چارچوب قانونی خود کند. دیتائیست هیچ اختیاری بر سازمان نگهداری‌کننده دارایی‌ها، به‌جز در مورد استفاده از دارایی‌های امانی، ادعا نمی‌کند.
۹.۳. سازمان‌های مورد اعتماد
هرگونه کمک مالی برای پروژه دیتائیست باید به یکی از سازمان‌هایی که توسط مدیر پروژه (یا نماینده) برای رسیدگی به دارایی‌های دیتائیست تعیین شده است، اهدا شود. دیتائیست فهرستی عمومی از «سازمان‌های مورد اعتماد» را نگهداری می‌کند که شامل تعهدات آن سازمان‌ها در مورد نحوه رسیدگی به دارایی‌هاست.
پیوست الف: رویه استاندارد قطعنامه‌ها
این قواعد برای تصمیم‌گیری‌های جمعی توسط کمیته‌ها و همه‌پرسی‌ها اعمال می‌شود.
الف.۰. پیشنهاد
فرآیند رسمی زمانی آغاز می‌شود که پیش‌نویس قطعنامه پیشنهاد و حمایت شود (بند ۴.۲.۱).
الف.۱. بحث و اصلاح
دوره بحث حداقل ۲ هفته و حداکثر ۳ هفته است. پیشنهاددهنده می‌تواند گزینه خود را اصلاح کند، مشروط بر اینکه حامیان آن در مدت ۲۴ ساعت مخالفت نکنند. مدیر پروژه می‌تواند دوره‌های بحث را تغییر دهد.
الف.۲. پس گرفتن گزینه‌ها
پیشنهاددهنده می‌تواند گزینه خود را پس بگیرد. اگر پس گرفتن گزینه‌ها منجر به حذف تمام گزینه‌ها به جز گزینه پیش‌فرض شود، قطعنامه لغو می‌گردد.
الف.۳. فراخوان رأی‌گیری
پس از پایان دوره بحث، دبیر پروژه ظرف ۷ روز برگه رأی را منتشر و فراخوان رأی‌گیری می‌دهد. جزئیات نحوه تکمیل برگه‌های رأی در «فراخوان رأی‌گیری» گنجانده می‌شود.
الف.۴. رویه رأی‌گیری
گزینه‌هایی که نیاز به اکثریت خاص ندارند، با اکثریت ۱:۱ (نصف به اضافه یک) تعیین می‌شوند. دبیر پروژه در مورد مسائل رویه‌ای تصمیم می‌گیرد.
الف.۵. شمارش آراء
هر رأی‌دهنده گزینه‌ها را رتبه‌بندی می‌کند. گزینه‌های رتبه‌بندی نشده، برابر با سایر گزینه‌های رتبه‌بندی نشده در نظر گرفته می‌شوند.
گزینه‌هایی که به حد نصاب لازم نرسند یا اکثریت مورد نیاز را کسب نکنند، از دور خارج می‌شوند.
ما از «مجموعه شوارتز» (Schwartz set) برای تعیین برنده استفاده می‌کنیم. در صورت شکست‌های متقابل، ضعیف‌ترین شکست‌ها حذف می‌شوند. در نهایت، اگر گزینه‌ای باقی بماند برنده است و اگر چند گزینه باقی بماند، فرد دارای «رأی تعیین‌کننده» انتخاب می‌کند.
پیوست ب: کاربرد زبان و تایپوگرافی
در این سند، قواعد زیر برای تفسیر عبارات به کار می‌رود:
زمان حال اخباری (مانند «است» یا «می‌باشد»): نشان‌دهنده یک قاعده الزام‌آور در این قانون اساسی است.
عبارات «می‌تواند» یا «مجاز است»: نشان‌دهنده این است که شخص یا نهاد مربوطه، در انجام آن کار دارای اختیار (صلاحدید) است.
عبارت «باید» (در مقام توصیه): به این معنی است که انجام آن کار پسندیده و مطلوب است، اما الزام‌آور نیست و تخطی از آن نقض قانون محسوب نمی‌شود.
متون مشخص‌شده به عنوان استناد (مانند همین متن): این متون صرفاً بیانگر مبانی استدلالی (Rationale) هستند و بخشی از متنِ قانونیِ قانون اساسی محسوب نمی‌شوند. این بخش‌ها تنها در صورت وجود ابهام در تفسیر سایر بندها، برای کمک به درک منظور قانون‌گذار کاربرد دارند.
توجه
۱. مبنای علمی و انتخاباتی: قانون اساسی دیتائیست برای حل بن‌بست‌های انتخاباتی و تعیین مسئولین رسمی، از روش‌های رتبه‌بندی استاندارد در نظریه انتخاب اجتماعی استفاده می‌کند. تعاریف دقیق و مستندات این الگوریتم‌ها در واژه‌نامه موجود است (Condorcet و Schulze).
۲. حمایت از اکوسیستم و طرح توزیع مالی: اکوسیستم دیتائیست دارای یک ماتریس شفاف برای توزیع حمایت‌های مالی (Donations) میان مشارکت‌کنندگان است. این محاسبات بر اساس ساعت فعالیت مفید در پلتفرم «نکس» (Nextcloud Deck)، کامیت‌های معتبر گیت و خروجی‌های رسانه‌ای انجام می‌شود. جهت مشاهده جزئیات تعرفه‌ها و ماتریس تخصیص منابع، به پرداخت و دونیت مراجعه نمایید.
۳. وضعیت سند: این متن در حال حاضر در مرحله پیش‌نویس است. پس از نهایی‌سازی، محتوای این صفحه به مخزن رسمی پروژه «داتیستان» به آدرس داتیستان منتقل و مستندات اصلی در آنجا متمرکز خواهد شد.