14. واژه‌نامه و اصطلاحات تخصصی
در این بخش، معانی و تعاریف اصطلاحات تخصصی انگلیسی به کار رفته در مستندات دیتائیست به زبان فارسی آورده شده است.
- Ansible
انسیبل؛ یک ابزار متن‌باز برای مدیریت پیکربندی (Configuration Management)، استقرار نرم‌افزار و اتوماسیون وظایف آی‌تی است. این ابزار بدون نیاز به عامل ابزار (Agentless) کار می‌کند و با استفاده از زبان ساده YAML به مدیران سیستم اجازه می‌دهد تنظیمات هزاران سرور را به صورت هم‌زمان و خودکار مدیریت کنند.
توجه
برای دسترسی به منابع این ابزار، بخش Ansible را ببینید.
- Asha
اشا؛ مفهومی بنیادین در فرهنگ و فلسفه ایران باستان که بر نظم جهانی، راستی و هماهنگی دلالت دارد.
توجه
برای دسترسی به منابع، بخش Asha را ببینید.
- Auzar
اوزار؛ واژه‌ای با ریشه کهن برای ابزار که در اکوسیستم دیتائیست به مجموعه ابزارهای نرم‌افزاری و زیرساختی اشاره دارد.
توجه
برای دسترسی به منابع، بخش Auzar را ببینید.
- Condorcet
روش کندورسه؛ یک روش انتخاباتی که در آن گزینه‌ها به صورت دو به دو مقایسه می‌شوند تا برنده‌ای که اکثریت را در تقابل با تک‌تک رقبا شکست می‌دهد، انتخاب شود.
توجه
برای دسترسی به منابع، بخش Condorcet را ببینید.
- Damavand
دماوند؛ بلندترین قله ایران که به عنوان نمادی از پایداری و استواری در اکوسیستم انتخاب شده است.
توجه
برای دسترسی به منابع، بخش Damavand را ببینید.
- Dat
داد؛ واژه‌ای اصیل در فارسی باستان به معنای قانون، ساختار و آنچه مقرر شده است. در اکوسیستم دیتائیست، این مفهوم به لایه منبع واحد حقیقت برای مدل‌های داده‌ای و قوانین ساختاری داده‌ها اطلاق می‌شود.
توجه
برای دسترسی به منابع، بخش Dat را ببینید.
- Datavore
دیتاوور؛ ترکیبی از دیتا و ور (به معنای خورنده)؛ توصیف‌گر سیستم‌ها یا افرادی که تشنه تحلیل و بلعیدن حجم عظیمی از داده‌ها هستند.
توجه
برای دسترسی به منابع، بخش Datavore را ببینید.
- Datistan
داتیستان؛ قانون اساسی توزیع لینوکس دیتائیست.
توجه
برای دسترسی به منابع، بخش Datistan را ببینید.
- Docker
داکر؛ یک پلتفرم متن‌باز برای کانتینری‌سازی (Containerization) برنامه‌ها است. داکر به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد تا نرم‌افزار و تمام نیازمندی‌های آن (کد، پکیج‌ها و کتابخانه‌ها) را در یک پکیج واحد و مستقل به نام کانتینر بسته‌بندی کنند تا برنامه در هر محیطی، بدون وابستگی به سیستم‌عامل میزبان، به صورت یکنواخت اجرا شود.
توجه
برای دسترسی به منابع این ابزار، بخش Docker را ببینید.
- Evis
اویس؛ نامی نمادین برای لایه یا پکیجی از خدمات که وظیفه پایش و جستجو را بر عهده دارد.
توجه
برای دسترسی به منابع، بخش Evis را ببینید.
- Git
گیت؛ یک سیستم کنترل نسخه توزیع‌شده (Distributed Version Control System) است که برای ردیابی تغییرات در فایل‌های متنی و کدهای برنامه‌نویسی در طول فرآیند توسعه نرم‌افزار استفاده می‌شود. گیت به چندین توسعه‌دهنده اجازه می‌دهد به طور هم‌زمان و بدون تداخل روی یک پروژه مشترک کار کنند.
توجه
برای دسترسی به منابع این ابزار، بخش Git را ببینید.
- Kubernetes
کوبرنتیز (Kubernetes)؛ واژه‌ای با ریشه یونانی به معنی سکان‌دار یا ناخدا است. علت این نام‌گذاری استعاره‌ای از وظیفه این ابزار است؛ از آنجا که برنامه‌ها داخل کانتینرها (که یادآور کانتینرهای کشتی باربری است) قرار دارند، کوبرنتیز نقش ناخدایی را بازی می‌کند که این کانتینرها را هدایت می‌کند. کوبرنتیز (که به صورت K8s نیز شناخته می‌شود) یک پلتفرم متن‌باز و توزیع‌شده برای ارکستراسیون، اتوماسیون و مدیریت کانتینرها (Container Orchestration) است. این ابزار که ابتدا توسط گوگل توسعه یافت و به بنیاد CNCF اهدا شد، وظیفه بارگذاری، زمان‌بندی، مقیاس‌پذیری خودکار (Auto-scaling) و مدیریت چرخه عمر کانتینرها را در میان کلاسترهایی از ماشین‌های فیزیکی یا مجازی بر عهده دارد.
توجه
برای دسترسی به منابع این ابزار، بخش Kubernetes را ببینید.
- Sahand
سهند؛ از قلل آتشفشانی ایران که در پروژه‌های دیتائیست نام‌گذاریِ زیرساخت‌های توزیع‌شده و استوار را بر عهده دارد.
توجه
برای دسترسی به منابع، بخش Sahand را ببینید.
- Schulze
روش شولتسه؛ یک الگوریتم انتخاباتی بر پایه روش کندورسه که برای حل بن‌بست‌های چرخشی و انتخاب منصفانه‌ترین گزینه در میان لیست‌های رتبه‌بندی شده استفاده می‌شود.
توجه
برای دسترسی به منابع، بخش Schulze را ببینید.
- Setahban
استهبان؛ شهری در استان فارس که به عنوان یکی از مراکز الهام‌بخش در اکوسیستم دیتائیست شناخته می‌شود.
توجه
برای دسترسی به منابع این ابزار، بخش Setahban را ببینید.
- Sima
سیما؛ در لغت به معنای چهره، رخسار و صورت؛ در اینجا اشاره به رابط کاربری (UI) یا نمای بصریِ پروژه‌ها دارد.
توجه
برای دسترسی به منابع، بخش Sima را ببینید.
- Sphinx
اسپینیکس؛ یک ابزار قدرتمند مستندسازی (Documentation Generator) که کدهای منبع را به فرمت‌های مختلفی مانند HTML و PDF تبدیل می‌کند. این ابزار به دلیل پشتیبانی عالی از زبان reStructuredText و امکانات توسعه‌یافته برای مستندات فنی، در اکوسیستم دیتائیست برای مدیریت دانش پایدار استفاده می‌شود.
توجه
برای دسترسی به منابع، بخش Sphinx را ببینید.
- SSOT
Single Source of Truth؛ منبع واحد حقیقت؛ اصلی در مهندسی داده که تضمین می‌کند هر بخش از اطلاعات تنها در یک مکان معتبر ذخیره شود.
توجه
برای دسترسی به منابع، بخش SSOT را ببینید.
- Terraform
ترافورم؛ یک ابزار متن‌باز برای پیاده‌سازی مفهوم زیرساخت به عنوان کد (Infrastructure as Code یا IaC) است. ترافورم به مهندسان سیستم اجازه می‌دهد تا منابع شبکه، سرورها، دیسک‌ها و کل معماری ابری خود را با استفاده از فایل‌های پیکربندی متنی (زبان HCL) تعریف، راه‌اندازی و به صورت ایمن و پیش‌بینی‌پذیر مدیریت کنند.
توجه
برای دسترسی به منابع این ابزار، بخش Terraform را ببینید.
- Tmux
تی‌ماکس (Terminal Multiplexer)؛ یک ابزار قدرتمند خط فرمان لینوکس است که به کاربر اجازه می‌دهد چندین ترمینال یا پنجره مجازی را درون یک محیط ترمینال واحد ایجاد، مدیریت و تقسیم‌بندی (Splitting Panes) کند. یکی از حیاتی‌ترین ویژگی‌های آن، زنده نگه داشتن پروسه‌ها و جلسات (Sessions) در صورت قطع شدن ناگهانی ارتباط SSH با سرور است.
توجه
برای دسترسی به منابع این ابزار، بخش Tmux را ببینید.
- Vimand
ویمند؛ مفهومی ترکیبی (وی + مند) که به سرویس کیف پول دیجیتال اکوسیستم دیتائیست و اپلیکیشن شهروندی استهبان‌من اشاره دارد.
توجه
برای دسترسی به منابع، بخش Vimand را ببینید.